محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )

44

شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )

بازداشته و يا بر سختى و تنگى معيشت در آنجا ، براى رضاى خدا شكيبايى به خرج داده‌اند . فاكهى مىگويد : عبداللَّه بن عمران المخزومى ، از سعيد بن سالم از عثمان ؛ يعنى ابن ساج ، از محمد بن اسحاق و نيز عبد الملك بن محمد ؛ از زياد بن عبداللَّه بكايى ، از على بن اسحاق كه در نقل خبر آنها اندكى تفاوت وجود دارد ، نقل كرده كه بنىاسماعيل و عمالقه از ساكنان مكه بودند ، كه اين سرزمين برايشان تنگ گرديد و از اين‌رو در اطراف پراكنده شدند و در همه‌جا پاى نهادند و نسل اندر نسل ، به دنبال كار و روزى خويش رفتند و دين ديگرى جز آيين اسماعيل ، براى خود برگزيدند و به پرستش بت‌ها روى آوردند . چنين گمان مىرود كه پرستش بت‌ها يا سنگ‌ها نخستين بار در خاندان اسماعيل صورت گرفته است ؛ زيرا هركس كه به‌دليل جستجوى ديار تازه و فراخى محلّ زندگى ، از مكه بيرون مىشد و به سرزمين‌هاى ديگر قدم مىگذاشت ، براى حفظ حرمت مكه و كعبه و احترام آن ، سنگى از آن را با خود همراه مىبرد و به هرجا كه مىرسيد آن سنگ را در جايى مىگذاشت و به گرد آن ، همچون كعبه به طواف مىپرداخت . و اين كار آن چنان عادت و طبيعت آنها شد كه از هر سنگى خوششان مىآمد آن را مىپرستيدند . اين كار را آنچنان پسنديدند كه به تدريج نسل‌هاى بعدى فراموش كردند كه سنگ نخستين را از كجا و براى چه با خود آورده بودند و بدين گونه بود كه دين ديگرى ، جز دين ابراهيم خليل عليه السلام برگزيدند و به بت پرستى رو آوردند و به همان گمراهى كه امت‌هاى قبلى دچار شده بودند ، گرفتار شدند . و به آنچه قوم نوح مىپرستيدند و از ايشان به ارث مانده بود ، گرايش پيدا كردند و از آن ميان به برخى از آنچه در زمان ابراهيم و اسماعيل رايج بود ، از جمله احترام و تكريم كعبه و طواف به گرد آن و حج و وقوف در عرفات و مزدلفه و ذبح قربانى و هلال حج و عمره ، البته با دخل و تصرّفهايى كه از جانب خود در آنها اعمال كردند ، پاىبند ماندند . نخستين كسى كه دين حضرت اسماعيل عليه السلام را تغيير داد و بت‌ها را برافراشت و گوش شتران را شكافت و ماده شترى را پس از زاييدن ده بچهء ماده ، آزاد مىكرد و شتر